Team wonen
Probleem:
Wonen is te duur voor maatschappelijk achtergestelde mensen. Het is een factor die achterstelling versterkt.
Voor mensen in armoede is het steeds moeilijker om een kwaliteitsvolle en betaalbare woning te vinden. Onderzoek bevestigt dat het woningaanbod op de private huurmarkt is gedaald en dat de prijzen zijn gestegen. Het aantal kwaliteitsvolle woningen krimpt, met meer druk op de huurmarkt als gevolg. Vaak komen maatschappelijk achtergestelde mensen daardoor terecht in minder goede buurten met slecht onderhouden panden. Doordat maatschappelijk achtergestelde groepen geen geschikte woning op de huurmarkt vinden, zijn noodkopers genoodzaakt om verkrotte panden op te kopen zonder dat zij deze kunnen renoveren.
Sociale huisvesting kan als corrigerend instrument werken op de woningmarkt. De wachtlijsten – die voor 70% uit allochtonen bestaan - zijn echter lang. Bovendien schakelen huisvestingsmaatschappijen vaker over op de ‘sociale mix’ om de leefbaarheid in hun complexen te verhogen. Dit leidt tot nog meer sociale verdringing. Minder draagkrachtige buurten krijgen het nog zwaarder.
Doelstelling:
Wonen is een basisrecht. We willen dat het Antwerpse en Vlaamse woningbeleid meer rekening houdt met kwetsbare huurders en eigenaars.
Antwoorden:
Onze projecten brengen een diversiteit aan huurders bij elkaar en streven meer sociale cohesie tussen individuele bewoners van verschillende origine na. Mensen (her)kennen elkaar en nieuwe bewonersnetwerken zetten acties op m.b.t. samenleven en leefbaarheid. Bewoners voelen zich meer verantwoordelijk voor de omgeving waarin ze leven. Door samen te werken met de sociale huisvestingsmaatschappijen wordt hun stem gehoord. Door aanwezig te zijn op bovenlokale fora doorbreken allochtone huurders het stereotype imago van “ongeïnteresseerde overlastveroorzakers”.
Onze projecten in sociale huisvestingscomplexen zijn een permanent pleidooi voor overleg tussen de sociale huurders en de sociale huisvestingsmaatschappijen. Onze doelgroep neemt deel aan bewonerscongressen op Antwerps en Vlaams niveau. Zo drukken ze mee hun stempel op een beleid.
Ook op de private huurmarkt zijn we actief. We brengen kwetsbare private huurders en noodkopers samen in een belangenorganisatie. We mobiliseren het middenveld in een stuurgroep die samengesteld is uit allerlei actoren: huurdersbond, Open Huis, sociale verhuurkantoren, sociale huisvestingsmaatschappij De Goede Woning en het Antwerps Platform Generatiearmen Antwerpen.
Project - bewonersondersteuning Linkeroever
De wijk Europark is een hoogbouwwijk met sociale woningen van twee Antwerpse sociale huisvestingsmaatschappijen. Er is een grote diversiteit onder de bewoners: verschillende generaties, gezinssamenstellingen, nationaliteiten, … Woonhaven en het stadsbestuur communiceren zelden over ontwikkelingen in de wijk en bewoners krijgen weinig kans tot inspraak in wijkontwikkelingen. Er zijn in de wijk geen geschikte en bereikbare plekken waar huurders elkaar in al hun diversiteit kunnen ontmoeten. De reputatie van Europark en haar bewoners maakt het erg moeilijk om mensen (en verenigingen) van buiten Europark te betrekken.
In het vorige meerjarenplan richtten we ons vooral op de Chicagoblok. De opbouwwerker bouwde een sterke en divers samengestelde buurtraad uit, die opkomt voor de belangen van alle sociale huurders in de wijk. Vanuit de buurtraad werden allerlei initiatieven opgestart om de sociale cohesie in de wijk te verbeteren.
In dit meerjarenplan willen we die buurtraad opentrekken tot een breed bewonersplatform, waar de bewoners van Europark met elkaar in dialoog gaan en waar ze samen aan de leefbaarheid van de wijk werken. Tegelijk willen we ook werken aan de communicatie- en participatiekanalen met Woonhaven en ABC. Volgens de principes van het Buurtschattenproject willen we bewoners activeren om hun competenties in te zetten in de buurt. We gaan actief op zoek naar hun talenten en stimuleren bewoners om daarmee aan de slag te gaan. We richten ons zeker tot jongeren om samen met hen een activiteitenaanbod en een jeugdhuis op Linkeroever te bepleiten.
De opbouwwerker focust specifiek op het gebouw in de Charles De Costerlaan 15-21. Dit complex kampt al enkele jaren met een aantal vormen van overlast. De blok kent, net zoals de andere wooncomplexen in de Europarkwijk, een rijke mix aan nationaliteiten, talen en culturen. Samen met bewoners gaat de opbouwwerker aan de slag om de leefbaarheidproblemen weg te werken.
Project - bewonersondersteuning Kiel-Silvertop
De Silvertop werd de laatste jaren grondig gerenoveerd. In 2006 was de eerste toren opnieuw bewoonbaar en eind 2008 kwamen ook de eerste bewoners terug in de tweede toren. Door de komst van nieuwe huurders bestonden er weinig netwerken onder de bewoners. Met de gemeenschapsruimte als uitvalsbasis, wordt hieraan hard gewerkt. De opbouwwerker brengt huurders met elkaar in contact en verhoogt hun competenties om samen te werken aan de leefbaarheidproblemen in het complex. Hiervoor werken we nauw samen met Woonhaven.
Een kerngroep van hoofdzakelijk Belgische bewoners zette acties en activiteiten op in de gemeenschapsruimte. Zij misten een openheid naar alle huurders en het gevaar bestond dat zij de ruimte teveel claimen. Het is dan ook de uitdaging om alle bewoners gebruik te laten maken van de gemeenschapsruimte en er hun plaats te laten vinden. Op de wekelijkse permanenties en de grote activiteiten wordt wel een diverse groep bewoners bereikt. Er kunnen meerdere vrijwilligerskernen naast elkaar bestaan, met een overkoepelend, divers samengesteld, gebruikersoverleg.
We willen ook werk maken van een bewonersgroep die opkomt voor de belangen van de sociale huurders uit de verschillende torens. Die verzorgt de communicatie met Woonhaven en diens sociale dienst. In de loop van het meerjarenplan zullen we bewoners ook toeleiden naar PASH en VIVAS.
Project - energie
Op sectorniveau ontstond een gezamenlijk initiatief om met noodkopers en/of private huurders rond dakisolatie te werken. Vanuit de praktijk bundelden we aanbevelingen voor een beleidsdossier op Vlaams niveau. In het bijzonder ging onze aandacht naar bv. drempels, best practices en mechanismen om ook de meest achtergestelde groepen van renovatiesubsidies en -premies te laten genieten.
Onze opbouwwerkers zullen zowel individueel als in groep met noodkopers aan de slag gaan om de kwaliteit van hun woning te verbeteren. We begeleiden hen doorheen het labyrint van subsidies en premies. Samen brengen we in kaart welke drempels de minst draagkrachtige eigenaars de toegang belemmeren tot de bestaande subsidiekanalen, om ze vervolgens trachten te verlagen.
Project - ondersteuning Platform Antwerpse Sociale Huurders (PASH)
Het Platform Antwerpse Sociale Huurders overkoepelt huurdersgroepen die actief zijn in sociale huisvestingscomplexen in Antwerpen. PASH bundelt de krachten en kaart gemeenschappelijke knelpunten aan op de diverse beleidsniveaus. Als vertegenwoordiger van de huurders staat leefbaarheid van de buurten hoog op de agenda van PASH. Het streeft ernaar om ervaringsdeskundigen te betrekken bij het zoeken naar oplossingen voor huurproblemen. Daarom is het belangrijk dat ook sociale huurders uit maatschappelijk achtergestelde groepen actief zijn in PASH.
Op vraag van lokale sociale huurdersgroepen ondersteunt het team wonen PASH sinds september 2008. Samen met de vrijwilligers zorgen wij ervoor dat PASH voluit haar rol kan spelen tegenover het stadsbestuur, de sociale huisvestingsmaatschappijen en de Vlaamse overheid. We begeleiden hen bij het formuleren van oplossingsvoorstellen en bij de voorbereidingen en de deelname aan structureel overleg met beleidsinstanties. Samen met APGA zorgen wij ervoor dat maatschappelijk achtergestelde groepen aan bod komen op de overlegmomenten en dat hun belangen worden meegenomen in het overleg. Op langere termijn streven we ernaar om PASH te laten uitgroeien tot een meer zelfstandige en diverse organisatie.
Gezien de recente ontwikkelen op de woonmarkt, roepen we ook private huurders bijeen om na te denken over een wenselijk woonbeleid op de private huurmarkt en ondersteuning te bieden aan huurders die zelf woonproblemen willen tegengaan. Hierbij houden we zeker de link met de sociale woningmarkt voor ogen, aangezien bewegingen op de ene markt gevolgen hebben voor de andere markt.
>> meer weten over PASH
Project - Platform Antwerpse actie wonen
Sinds de jaren negentig heerst in België een wooncrisis die zich vooral doet voelen bij maatschappelijk achtergestelde groepen. Voor veel mensen is een eigen woning verwerven geen optie. Zij zijn genoodzaakt te huren. Door het grote tekort aan sociale huurwoningen is de druk op de private huurmarkt enorm hoog. Hier geldt het principe van de vrije markt. Door de gebrekkige regelgeving ter bescherming van de vrije markt kunnen verhuurders kwalitatief slechte panden verhuren aan hoge prijzen, zonder enige zekerheid voor de zittende huurder.
De maatregelen die getroffen moeten worden om dit probleem bij de wortel aan te pakken, bevinden zich haast allemaal op Antwerps, Vlaams en federaal beleidsniveau. Om voldoende druk uit te oefenen op het beleid is het noodzakelijk de krachten te bundelen, zowel met het middenveld als met de huurders.
In 2008 werd reeds werk gemaakt van een Platform van sociale organisaties met de volgende partners: CAW Metropool straathoekwerk, De Acht, vzw Rot op Huisjesmelkers, Huurdersbond Antwerpen, ASVK, DAK, ACW Antwerpen, Payoke en APGA. Elke organisatie zet zich actief in voor het organiseren van acties, het doorgeven van informatie, het onderzoeken van bepaalde woonkwesties, het uitoefenen van druk op het beleid enzovoort.
De komende jaren organiseren onze opbouwwerkers private huurders in een belangengroep. Samen met de platformgroep willen ze veranderingen in de woonwetgeving doorvoeren die het recht op wonen van de meest kwetsbare huurders en eigenaars ten goede komt.
VIVAS
Het team wonen stimuleert bewoners om deel te nemen aan VIVAS, een Vlaams netwerk van en voor sociale huurders.
>> meer weten over VIVAS
Meer info
Erik Van Leuven - teamcoördinator
M 0495 27 92 57 - erik.vanleuven@samenlevingsopbouw.be